Essay: Eerlijk ontwerpen
Wat is een rechtvaardige invulling en verdeling van de ruimte in Nederland, en hoe ontwerp je die? Een lastig vraagstuk. Want vrijwel niemand is tegen een rechtvaardige ruimte, maar wat voor de één rechtvaardig is, is voor de ander juist een onrecht. Dit essay gaat in de op de vraag wat ontwerpers kunnen doen om onze leefomgeving rechtvaardiger te verdelen. Elf projecten, ondersteund vanuit de Open Oproep Ruimte voor rechtvaardigheid, laten zien wat dat in de praktijk betekent.
30 april 2026
'Dat is niet eerlijk!' Als kind weten we vaak al goed welke dingen we rechtvaardig vinden en welke niet. Is het jouw speelgoed, of had jij het als eerste? Dan mag jij ermee spelen, en mogen andere kinderen het niet zomaar afpakken. Ouders moedigen hun kinderen vaak aan om hun speelgoed te delen met kinderen die het niet hebben. Zo leren ze dat dat soms ook 'eerlijk' is.
Op latere leeftijd, in de 'echte' wereld, blijven we dit soort verdelingsvraagstukken tegenkomen. Ook in de ruimtelijke ontwikkeling. Het project Dat is niet eerlijk!, een van de elf ontwerpend onderzoeken die in dit essay worden besproken, gaat bijvoorbeeld in op de vraag hoe we de stad eerlijker maken voor jonge meisjes. Want het zijn juist de groepen die geen of weinig toegang hebben tot ruimtelijke besluitvormingsprocessen, voor wie extra aandacht moet zijn bij het verdelen van de ruimte.
Met dit essay belichten Mats Siffels en Marthe Singelenberg de inzichten die de betrokken projectteams hebben opgedaan over ruimtelijke rechtvaardigheid. Siffels en Singelenberg laten zien welke posities ruimtelijk ontwerpers kunnen innemen in het rechtvaardigheidsvraagstuk. En welke rollen ze op zich kunnen nemen in het ontwerpproces, om iets te veranderen aan een onrechtvaardige situatie.
Mats Stiffels en Marthe Singelenberg waren als procesbegeleiders betrokken bij de Open Oproep Ruimte voor Rechtvaardigheid, onderdeel van het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp. Dit stimuleringsprogramma is een initiatief van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Beeld bovenaan: Design workshop voor De Wachtkamer, Studio Antidote en de Toekomstfabriek
Ontdek ook
