Nothing to see here neemt je mee in een alternatieve werkelijkheid
Midden op een druk treinstation sta je uit nieuwsgierigheid even stil om in een kijkdoos-achtig object te turen. Je ziet jezelf op dat station, met je hoofd op de kijkdoos en omringd door de andere reizigers. Maar de duiven, het zwervende plastic en de wolfshond waren er zojuist nog niet, toch? Een man legt zijn hand op je schouder, maar als je opkijkt staat er niemand. Dit is Nothing to see here van regisseur Celine Daemen en Studio Nergens: een mobiele immersieve installatie die met live 3D-beelden, fictieve personages en ruimtelijk geluid je perceptie van de werkelijkheid bevraagt. Het project ontving ondersteuning via de Regeling Immerse\Interact van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie (volgende deadline 31 maart 2026, 16.00 uur CEST).
5 maart 2026
verken de grens van echt en nep
Wat zien we als de werkelijkheid? Vanuit dat brede maatschappelijke vraagstuk ontwikkelde regisseur Celine Daemen Nothing to see here. ‘Versplinterde waarheden in eindeloze doomscrolls, AI-video's van schattige maar niet-bestaande poezen, fake news berichten – de werkelijkheid is niet één vaststaand feit, maar iets relationeels dat ontstaat in de interactie tussen ons lichaam, de ander en de ruimte,’ vertelt ze. ‘Door iemand letterlijk tegenover zichzelf te plaatsen, hoop ik het publiek te dwingen die relatie even opnieuw te bekijken.’
Dat is precies wat de installatie doet: een camera filmt je van bovenaf en projecteert je live als dubbelganger, terwijl fictieve scènes zich om die dubbelganger heen ontvouwen. Via interactie met de personages en een ruimtelijke soundscape worden de grenzen van de werkelijkheid stelselmatig vager. Daemen, opgeleid aan de Toneelacademie Maastricht en in 2023 bekroond op de Biënnale van Venetië voor haar immersieve VR-installatie Songs for a Passerby, ontwikkelde het project in samenwerking met artdirector en technical director Aron Fels, geluidskunstenaar Aurélie Nyirabikali Lierman en spatial sound engineer Wouter Snoei.
Door iemand letterlijk tegenover zichzelf te plaatsen, hoop ik het publiek te dwingen de relatie tussen ons lichaam, de ander en de ruimte opnieuw te bekijken.
technologie in dienst van verwondering
Een van de meest ingenieuze elementen van de installatie is het zogeheten time bending mechanisme, ontwikkeld door developer Sjoerd van Acker en art & tech director Aron Fels. Wanneer een bezoeker vooroverbuigt om in de kijkdoos te kijken, legt een camera dat moment vast. Het fragment wordt later achterstevoren afgespeeld: precies wanneer een fictieve verdwaalde man de dubbelganger op de schouder tikt, staat de opgenomen bezoeker in beeld op om te luisteren. Dit is één van de vele manieren waarmee Nothing to see here de werkelijkheid verdraait.
‘Het duurde dagen om dit mechanisme te tweaken,’ vertelt Daemen. ‘Omdat het publiek zo onverwachts en divers is, is het super moeilijk om uit te lezen wanneer dat mechanisme aan en uit moet gaan. Des te leuker natuurlijk wanneer het lukt.’
de publieke ruimte als podium
Nothing to see here beleefde haar wereldpremière tijdens IDFA DocLab (november 2025), maar het project gedijt misschien nog beter op onverwachte plekken. Het prototype was te zien op Station Heerlen-Centraal tijdens Cultura Nova, en daarna in het Muziekgebouw Amsterdam. Elk van die contexten gaf de installatie een andere lading.
Wanneer de installatie in de openbare ruimte staat, ontstaat er iets wat ik als sociale choreografie zou omschrijven.
‘Op een plek als Station Heerlen gebeurde iets wat ik bijna als een sociale choreografie zou omschrijven,’ aldus Daemen. ‘Mensen die normaal gehaast doorlopen, worden nieuwsgierig en staan toch even stil.’ De installatie stimuleert spontane gesprekken over de aard van de werkelijkheid tussen wildvreemden. Zo worden grote filosofische vragen toegankelijk, zonder dat het werk complexiteit verliest.
‘Om te zien hoe een groepje vreemden met verschillende leeftijden en achtergronden een praatje maakt en daarin de vraag stelt of we het eigenlijk wel eens zijn over wat er echt is, dat vind ik ontroerend en belangrijk in deze tijd,’ vertelt Daemen.
In de gecontroleerde omgeving van het Muziekgebouw of IDFA DocLab werd de ervaring juist intiem en geconcentreerd: het geluidsontwerp kwam er tot in de kleinste nuances tot zijn recht, en bezoekers gingen bewuster een innerlijke reis aan.
vervolg
Binnenkort is de installatie te zien tijdens Festival Cement in 's-Hertogenbosch (20 t/m 27 maart). Na dit festival wil Daemen de installatie verder laten reizen naar gekke tussenruimtes, zoals ze die zelf noemt: winkelcentra, NS-stations, metroperrons, bibliotheken en de aankomsthal van Schiphol. Op plekken waar mensen onderweg zijn van A naar B, wil ze de ruimte op een liefdevolle manier een beetje ontwrichten. ‘Ik hoop dat nog heel veel mensen even hun hoofd in deze kijkdoos steken om er vervolgens een beetje verward en verdwaasd weer uit te komen. Dat ze met nieuwe ogen kijken naar de wereld om hen heen.’
Nothing to see here is een productie van Studio Nergens, en werd mede mogelijk gemaakt door de Regeling Immerse\Interact van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. De Regeling Immerse\Interact ondersteunt de ontwikkeling, realisering en distributie van artistiek hoogwaardige, immersieve en interactieve mediaproducties. De subsidietijdvakken in 2026 zijn 14 januari 15.00 uur CET – 31 maart 16.00 uur CEST en 24 juni CEST – 25 augustus CEST.
Ontdek ook
