Porrelen: het regenereren van de bollencultuur – KCCM
De Bollenstreek kampt met watertekorten, verzilting, monocultuur en schade door bestrijdingsmiddelen. In Porrelen: het regenereren van de bollencultuur onderzoeken KCCM en Copijn hoe de regio kan transformeren van een uitgeputte monocultuur naar een regeneratief landschap, gebaseerd op polycultuur en wederkerigheid. Het landschap wordt daarin gezien als levend systeem en partner. Via ontwerpend onderzoek en lokale samenwerking worden nieuwe vormen van landgebruik en identiteit uitgewerkt. Het project ontwikkelt een tijdlijn die visualiseert wat het landschap was, wat het nu is en wat het zou kunnen worden. Deze tijdlijn dient als gesprek- en denkinstrument om alternatieve toekomstbeelden te verkennen. Naast KCCM en Copijn maken ook NIOO-KNAW en Dendrologic deel uit van het kernteam.
Open Oproep Regeneratieve regio's – 15 projecten geselecteerd
In de ontwikkelfase van de Open Oproep Regeneratieve regio's zijn 15 projecten geselecteerd. Voor deze oproep nodigde het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie (ruimtelijk) ontwerpers uit om samen met partijen uit andere sectoren ontwerpend onderzoek te doen naar ruimtelijke strategieën voor regeneratieve regio's.
15 april 2026
In 2050 wil Nederland klimaatneutraal zijn en beschikken over een circulaire economie, ingebed in een gezonde en biodiverse leefomgeving. Om die toekomst te bereiken, is het verduurzamen van bestaande systemen alleen niet genoeg. Het vraagt om manieren van wonen, werken en samenleven die actief bijdragen aan het welzijn van gemeenschappen en ecosystemen. Wat is er nu nodig om een regeneratieve leefomgeving en samenleving vorm te geven, en welke ruimtelijke keuzes kunnen we vandaag maken om (bio)regio’s te ontwikkelen die recht doen aan welzijn, duurzaamheid en regionale eigenheid?
algemene indruk
De ingediende voorstellen laten zien hoe breed die opgave wordt opgepakt. Ontwerpers zoeken antwoorden in uiteenlopende systemen en contexten: van de uitgeputte bloemenvelden van de Bollenstreek tot de graanakkers van Flevoland, van rivierklei in Gouda tot de bossen van de Veluwe. Ze verbinden ecologisch herstel met voedselproductie, cultureel erfgoed met circulaire economie, en gemeenschapsvorming met ruimtelijk ontwerp.
De adviescommissie was positief over voorstellen die kennisdeling goed verweven met onderzoek, bijvoorbeeld via participatieve elementen. Zo organiseert Concrete Harvests van Mapdraft workshops met boeren en lokale partijen rondom de schokbetonschuren in de Noordoostpolder.
Ook waardeerde de commissie projecten waarbij op meerdere schaalniveaus naar het landschap wordt gekeken. Polder Parade van Stichting 'n Wilde Keuze laat zien hoe dat er in de praktijk uit kan zien: het project onderzoekt de gehele graanketen als ruimtelijk systeem, van Europese voedselstromen tot de dagelijkse praktijk op het individuele boerenerf.
Tegelijk gaf de commissie ook een kritische noot mee: veel aanvragers maken nog onvoldoende duidelijk wat ze zelf onder 'regeneratie' verstaan, en de aanpak blijft soms voorzichtig waar ze ook radicaler had kunnen zijn. De hoop is dan ook dat deze open oproep een aanzet geeft tot diepgaandere verkenning van regeneratief ontwerpen binnen het fonds én in het bredere ontwerpveld.
selectie
Enkele opvallende projecten:
Regeneratieve infrastructuur als hefboom voor een regionale transitie – Tender
Lokale voedselinitiatieven in Nijmegen werken aan regeneratieve praktijken, maar missen structurele infrastructuur om te groeien en samen te werken. In Regeneratieve infrastructuur als hefboom voor een regionale transitie onderzoekt Tender hoe een betere infrastructuur burgerinitiatieven in Nijmegen kan verbinden en versterken. Het onderzoek wordt in drie fases uitgevoerd: het analyseren van behoeften, het maken van prototypes via co-creatiesessies, en het vertalen van inzichten naar ontwerpkaders en beleidsmodellen. Dit resulteert in een werkboek met overdraagbare ontwerpprincipes en handelingsperspectieven. Het kernteam bestaat uit Holly Dale, Joshua Stevenson en Kyra van den Hill. Stichting Eetmeerbosch is hoofdpartner. Gemeente Nijmegen, De Streek op Tafel en Grondstoffen Collectief Nederland zijn betrokken als netwerkpartners.
Kathedraallandschappen – Walden Studio
Natuurherstel in Nederland faalt vaak op de lange termijn: top-down beleid is vluchtig en bottom-up initiatieven blijven versnipperd. In Kathedraallandschappen
onderzoeken Walden Studio en Akademie van Plaats hoe ruimtelijk ontwerp lokale initiatieven kan verbinden, en kan bijdragen aan toekomstbestendige landschappen. Via ontwerpend onderzoek en veldwerk verkennen ontwerpers, ecologen en lokale actoren vijf biotopen in het landschap tussen de Veluwe, Flevoland en de Utrechtse Heuvelrug. De opgedane inzichten worden vertaald naar een Kathedraaltoolkit: een visueel overzicht van concrete ingrepen. Betrokken partners zijn ARK Rewilding, Waterschap Vallei en Veluwe, Landschapsbeheer Gelderland, Landschapsbeheer Flevoland, voedselbos en moestuin Thuishaven Zeewolde en gemeenschap Zevenbergjes.
Bekijk de gehele selectie in het toekenningenarchief.
cijfers
Deze open oproep werkte met een tweeledige procedure, bestaande uit een canvasfase en een ontwikkelfase. In de canvasfase dienden aanvragers eerst een beknopt projectcanvas in. Van de 75 ingediende voorstellen selecteerde een adviescommissie 26 voorstellen om uit te werken tot een volledige projectaanvraag. Elk geselecteerd team ontving €3.000 als financiële tegemoetkoming voor deze uitwerking.
In de aansluitende ontwikkelfase werden alle 26 uitgewerkte aanvragen voorgelegd aan de adviescommissie. Hiervan zijn twintig aanvragen positief beoordeeld. Binnen het in eerste instantie beschikbare budget was er ruimte om subsidie te verlenen aan veertien van deze projecten. Dankzij vrijgevallen budget van € 88.000 uit de vervolgfase van de Open Oproep Over grenzen kon daarnaast een extra vijftiende project worden ondersteund. Het totaal gehonoreerde bedrag komt daarmee op € 508.356, met maximaal € 34.000 per project. Voor alle vijftien geselecteerde projecten is ook budget beschikbaar voor een vervolgfase.
vervolg
De geselecteerde projecten gaan in april 2026 van start met de ontwikkelfase, die loopt tot en met oktober 2026. In deze periode wordt gewerkt aan het ontwerpend onderzoek en aan nieuwe werkwijzen, inzichten en ontwerpvoorstellen. Het Stimuleringsfonds organiseert gedurende deze fase intervisie- en kennisdelingsbijeenkomsten. Aan het eind van de ontwikkelfase kunnen projecten een vervolgaanvraag indienen voor maximaal €44.000 om door te werken aan de behaalde resultaten.
Header: Circulair sedimentmanagement als basis voor een leefbare delta – Buro Waterfront
