Spot-on Utrecht: makers in het Werkspoorkwartier

Zelfgemaakt en toekomstbestendig

We begonnen bij Hof van Cartesius, een coöperatieve broedplaats direct naast station Zuilen. Wat het Hof onderscheidt van veel andere broedplaatsen is dat de makers zelf eigenaar zijn van de grond, waarmee de betaalbaarheid van werkruimte voor de lange termijn is geborgd. De Boomtoren, ontworpen door architect Alessandro Zena van Archifré, is een zichtbare uitdrukking van de werkwijze bij het Hof. Het gebouw is gemaakt van vrijwel uitsluitend hergebruikte materialen: hout van een gesloopte school in Rotterdam, deuren en ramen uit een woningbouwrenovatie, en perrondelen van station Maarn als fundering. De gevel is bekleed met houten mozaïektegels die als insectenhotel fungeren, mede ontworpen door MBO-studenten bouwkunde. ‘De tegels vormen een schuilplaats voor insecten, vogels en vleermuizen’, vertelde Alessandro Zena. Het gebouw staat daarmee symbool voor circulair bouwen én voor de zelforganiserende kracht van de makers die er werken.

Een plek voor experiment en inspiratie

Ook bij Hof van Cartesius maakten we kennis met Veerle Pennock van Acid Solder Club, een open werkplek waar muzikanten, ingenieurs en hobbyisten samenkomen om te leren over, en te experimenteren met elektronica. ‘In Utrecht, een stad met zowel een sterke technische als muzikale traditie, werkt die combinatie goed. Muzikanten en digitale makers trekken elkaar aan en leren van elkaars expertise’, vertelt Veerle.

Eveneens bij het Hof troffen we ontwerper Renske Versluijs, die een toegepaste praktijk in sieraden en objecten combineert met onderzoek en experiment. Het leer dat ze gebruikt is duurzaam geverfd en biologisch afbreekbaar, en de restjes verdwijnen in de compost van de binnentuinen bij het Hof. Naast die aandacht voor circulariteit onderzoekt ze ook de herkomst en geschiedenis van materialen. 'Een recente residency in Jakarta bracht me dichter bij de geschiedenis van Batik en bij mijn eigen familiegeschiedenis', vertelt ze.

Van kunstkantine tot culturele vrijhaven

Daarna vertrokken we naar De Nijverheid, een andere broedplaats op loopafstand van het Hof. Wat begon als een kleine geïmproviseerde kunstkantine tussen zelfbouw ateliers, is inmiddels uitgegroeid tot een culturele vrijhaven met ateliers voor meer dan zeventig makers, expositieplekken, een kunstcafé, een terras aan het water en wekelijkse culturele programmering. De combinatie van maken, presenteren en samenkomen maakt de plek bijzonder levendig. Het publiek is er net zo welkom als de makers zelf.

Hier bezochten we SETUP, waar Jelle van der Ster ons het Facebook Museum liet zien: een installatie die bezoekers uitnodigt om stil te staan bij de nalatenschap van een sociaal medium. Bezoekers kunnen er bijvoorbeeld data doneren en herinneringen achterlaten. SETUP maakt technologische ontwikkelingen invoelbaar door ze te laten beleven, in plaats van ervoor te waarschuwen.

We sloten de rondgang af bij textielontwerper Nanette de Kool. Nanette zeefdrukt, wast en hermonteert restmaterialen en circulaire 3D-breisels tot wandstukken en ruimteverdelers, waarbij elke productiegeschiedenis zichtbaar blijft in het eindwerk. Ze deelt haar atelier binnenkort met een HKU-student, kenmerkend voor de uitwisseling die op De Nijverheid vanzelfsprekend is.