Stimuleringsfonds

Onder de naam Seacrete maken Lotte Wigman en Ludo Poot van Studio Lotek bouwmateriaal van oester- en mosselschelpen. Onder invloed van zout water erodeert dit 'schelpenbeton', waardoor het deel gaat uitmaken van ecosystemen in en rondom de zee. Met steun van het Stimuleringsfonds vanuit de Regeling Architectuur onderzoeken Wigman en Poot wat het betekent als bouwmateriaal niet permanent is, maar terugkeert naar de oorsprong.

18 maart 2026

Een bouwmateriaal dat is bedoeld om langzaam te vergaan. Het klinkt als een contradictie. Toch is dat precies het uitgangspunt van Seacrete van Studio Lotek. Het biomateriaal, gemaakt van calciumcarbonaat uit oester- en mosselschelpen, erodeert in zout water op een manier die vergelijkbaar is met natuurlijke kliffen. Naarmate het slijt, wordt het materiaal bezet en begroeid door alles wat leeft in zout water: van algen en zeepokken tot mosselen, anemonen en kleine vissen.

Getijdenbad

Tijdens haar afstudeerjaar aan de Design Academy Eindhoven ontwikkelde Lotte Wigman dit biobased materiaal dat transformeert door zon, zee en wind, en allerlei zeeleven aantrekt. Het bracht haar tot het inzicht dat mensgemaakte materialen kunnen bijdragen aan het ecologisch evenwicht in kustgebieden, mits ze eroderen net als natuurlijke materialen. Als experiment maakte ze een prototype van een architectonisch getijdenbad, een poreuze ronde ‘badkuip’ die onder invloed van zeewater langzaam transformeert tot een onderwaterhabitat voor algen, schelpenbanken en andere mariene organismen.

Zoutwaterbassins

Met het project Negotiating Boundaries, dat wordt ondersteund vanuit de Regeling Architectuur, onderzoekt Wigman nu samen met ontwerper Ludo Poot het schelpenbeton voor toepassingen op grotere schaal. Ze maken tegels, vloeren, muren en bouwelementen op een schaal van 1:1, onder meer voor de constructie van een daadwerkelijk getijdenbad. De techniek die ze hiervoor toepassen is gebaseerd op stampleem, een eeuwenoude bouwmethode waarbij leem in een bekisting laag voor laag wordt aangestampt.

Om te bekijken hoe het schelpenbeton zich gedraagt in zeewater en welk leven het aantrekt, werkt Studio Lotek samen met het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). In zoutwaterbassins van NIOZ in Yerseke testen de ontwerpers de compressiesterkte en erosiebestendigheid, terwijl wetenschappers monitoren welke micro-organismen zich vestigen op Seacrete. De resultaten worden vergeleken met andere materialen uit de materialenbank van NIOZ.

We willen laten zien dat architectuur en natuur elkaar niet hoeven uit te sluiten, maar samen kunnen evolueren.

Symbioceen

Met de opgedane kennis wil Studio Lotek het materiaal optimaliseren voor toepassingen in de praktijk. Ze zien kansen voor ontwerpoplossingen die mariene ecosystemen ondersteunen en verrijken. Architectuur en natuur hoeven elkaar namelijk niet uit te sluiten, vinden ze. Het project laat volgens hen zien hoe mensgemaakte materialen en ecosystemen samen kunnen evolueren. Voor deze manier van bouwen, waarbij natuurlijke processen zoals erosie worden omarmd, hebben ze ook een naam: symbioceen architectuur.

Lokaal

Niet alleen vanuit de wetenschap is er belangstelling voor het project. De schelpen die worden verwerkt in Seacrete zijn afkomstig uit reststromen van visrestaurants in Zeeland, waarmee het project automatisch lokaal is ingebed. Ook binnen het ontwerpvakgebied is er interesse. Bij Nesse, een culturele broedplaats in Terneuzen, presenteerden Wigman en Poot onlangs hun onderzoeksproject aan een groep makers die net als zij het Zeeuwse kustgebied als (tijdelijke) werkplek hebben. Voor ontwerpers en architecten die meer willen weten over de toegepaste methoden en opgedane inzichten, maken Wigman en Poot binnenkort een publicatie beschikbaar. Houd de website van Studio Lotek in de gaten voor meer informatie.

Negotiating Boundaries is ondersteund door het Stimuleringsfonds vanuit de Regeling Architectuur. Deze regeling is bedoeld voor projecten die bijdragen aan de kwaliteit, ontwikkeling of verdieping van het vakgebied architectuur in brede zin. Het eerstvolgende subsidietijdvak staat open van 18 maart 2026, 15.00 uur CET tot 24 maart 2026 16.00 uur CET.