Artistic & Design Research for Immersive Experiences – 5 consortia geselecteerd

18 augustus 2025

De adviescommissie van de Regeling Artistic & Design Research for Immersive Experiences (ADRIE) heeft 26 aanvragen in behandeling genomen van nieuwgevormde consortia van makers, producenten, instellingen en onderzoekers die een activiteitenprogramma voor artistiek en ontwerpend onderzoek op het gebied van immersieve ervaringen (IX) willen ontwikkelen. Het totaal beschikbare rondebudget van € 250.000 is verdeeld over vijf consortia. Negen positief beoordeelde aanvragen zijn na prioritering helaas buiten budget gevallen.

Alle aanvragen van 1A zijn op vier criteria beoordeeld:

• de samenstelling van het consortium;
• de verwachte bijdrage van het consortium aan ontwikkeling en vernieuwing binnen het Nederlandse IX-werkveld;
• de bedrijfsmatige gezondheid van het consortium; en
• de consistentie in doel en opzet van de aanvraag.

De vijf geselecteerde consortia komen later dit jaar, in ronde 1B, in aanmerking om maximaal € 1,3 miljoen subsidie te ontvangen voor de uitvoering van het ontwikkelde tweejarige activiteitenprogramma. Aanvragers waarvan het voorstel niet is gehonoreerd, kunnen in de eerste ronde van 2026 opnieuw een aanvraag indienen. Ook kunnen deze aanvragers verkennen welke andere mogelijkheden er zijn binnen CIIIC om hun plannen verder te brengen.

algemene indruk

De commissie is onder de indruk van de kwaliteit van de plannen die zijn ingediend en de kansen die gezien worden voor de ontwikkeling en vernieuwing van het Nederlandse IX-werkveld. Uit de aanvragen spreekt een grote ambitie voor het bundelen van krachten op het gebied van kennis en werkmethodes op het gebied van onderzoek, ontwikkeling en presentatie. Ook de beoogde internationale samenwerkingen bleken in deze fase al van een hoog niveau.

In de ingediende aanvragen zijn zowel overkoepelende thema’s als meer gerichte vraagstukken uit het werkveld te vinden. De meest voorkomende thema’s hadden betrekking op verduurzaming van het maak- en disseminatieproces van IX, de belichaming van IX en de collectieve ervaring van IX.

De commissie waardeert dat er een grote inspanning is geweest vanuit het werkveld om consortia op te tuigen waaraan alle kerngroepen (makers en ontwerpers, producenten, media- en culturele organisaties, en onderzoekers) substantieel bijdragen, ook al is dit niet altijd gebruikelijk in het werkveld. Onder de consortiumdeelnemers is een groot aantal disciplines vertegenwoordigd, variërend van digitale cultuur tot moderne dans, en van VR tot popmuziek. Het IX-werkveld is goed vertegenwoordigd in de consortia. De commissie vond het ook interessant om veel deelnemers te zien die minder vanzelfsprekend onderdeel zijn van dit werkveld. In de komende jaren verwacht zij nog meer partijen uit het directe werkveld terug te zien.

‘De afgelopen periode is door het IX-werkveld met veel verwachting uitgekeken naar de eerste ronde van de ADRIE-regeling. Ik ben onder de indruk van de hoeveelheid en de kwaliteit van de plannen die de IX-consortia van makers en ontwerpers, producenten, culturele organisaties en onderzoekers van hogescholen en universiteiten in samenwerking met (internationale) partners in relatief korte tijd hebben weten te creëren,’ zegt Syb Groeneveld, directeur-bestuurder van het Stimuleringsfonds. ‘De gehonoreerde vijf nieuwe samenwerkingsverbanden zullen in de komende periode ongetwijfeld tot veel nieuwe IX-denkrichtingen leiden. Veel dank ook aan onze internationale adviescommissie onder voorzitterschap van Dorien van de Pas die zorgvuldig tot scherpe en duidelijke keuzes is gekomen.’

Heleen Rouw, programmadirecteur CIIIC: ‘Met deze selectie zetten we een belangrijke stap in het verder uitrollen van het CIIIC-programma. We zien hoe sterk en divers het veld is en hoeveel energie er is om samen te bouwen aan de toekomst van immersieve ervaringen in Nederland. Dank aan het Stimuleringsfonds voor de zorgvuldige uitvoering en felicitaties aan de vijf geselecteerde consortia. We nodigen alle andere aanvragers van harte uit om met ons in gesprek te gaan over de kansen binnen CIIIC, zodat we samen verder kunnen werken aan een sterke, verbonden en vernieuwende immersieve community.’

selectie

Shared Realities: How to research and develop collective immersive experiences and a physical and sustainable exhibition culture for emerging forms of immersive art?
Shared Realities is een consortium dat zich richt op het tentoonstellen van IX-kunst. Er wordt een research and development-programma opgezet om artistieke strategieën en tentoonstellingsvormen te ontwikkelen voor IX als collectieve ervaringen in fysieke ruimtes. Daarnaast wordt onderzocht hoe een duurzame tentoonstellingscultuur van IX kan worden ondersteund, met nieuwe presentatievormen en publieksinteracties die afwijken van traditionele tentoonstellingsformats. Onderdeel van het programma is een living lab waarin ruimte wordt geboden aan experiment en artistiek-ontwerpend onderzoek.

Bekijk hier welke partijen bij dit consortium betrokken zijn.

LAUNCHPAD NINE: Circular Alliance for a Sustainable Future of Immersive Experiences

Door middel van artistiek en praktijkgericht onderzoek wil LAUNCHPAD NINE werken aan een duurzaam model voor de ontwikkeling en distributie van IX. Het uitgangspunt is een gedeelde kennisbasis over het creëren, tentoonstellen, onderwijzen en documenteren van immersieve media. Het consortium richt zich op vijf thema's: duurzame productie, documentatie van embodied en ervaringsgerichte artistieke werken, locatiespecifieke ontwikkeling, kaders voor interdisciplinaire kennisuitwisseling en distributiemodellen.

Bekijk hier welke partijen bij dit consortium betrokken zijn.

Listening to a multi-voiced world (Futures of Listening Consortium)
Listening to a multi-voiced world richt zich op de ontwikkeling en positionering van immersive listening: meeslepende en ruimtelijke audio-ervaringen waarbij de luisteraar wordt omringd door geluid vanuit verschillende richtingen en lagen. Het consortium onderzoekt hoe mensen deze kunstvorm ervaren (perceptie) en in hoeverre deze manier van luisteren onze beleving, emoties of inzichten beïnvloedt (transformatieve potentieel). De aanpak omvat het activeren van makers en het betrekken van niet-menselijke entiteiten. Ook wordt de waarde van de immersive listening voor milieu- en technologische vraagstukken onderzocht.

Bekijk hier welke partijen bij dit consortium betrokken zijn.

Thuis
Thuis draait om de lichamelijke ervaring van IX. Het consortium wil onderzoeken hoe immersieve ervaringen diepere gevoelens van verbinding, erbij horen en het ongrijpbare gevoel van ‘thuis zijn’ kunnen bevorderen. De aanpak omvat het ontwikkelen van lichaamsgerichte benaderingen en experimenten in de (semi)publieke ruimte om ook mensen te betrekken die niet vanzelfsprekend toegang hebben tot IX. Daarnaast wordt onderzocht hoe gedeelde immersieve ervaringen kunnen helpen bij gemeenschapsvorming.

Bekijk hier welke partijen bij dit consortium betrokken zijn.

HEFT: IX Heritage of the Future - Expanding the IX ecosystem for embodied cultural experiences
HEFT richt zich op het versterken van het Nederlandse ecosysteem voor IX. De aanpak omvat het stimuleren van interdisciplinaire samenwerkingen tussen makers, producenten, instellingen en onderzoekers, het verder ontwikkelen van immersive storytelling en het verkennen van duurzame strategieën voor distributie en archivering. Aan de hand van drie onderzoekslijnen - embodied engagement & social impact, collectivity & scalability en (re)production & sustainability - wordt gewerkt aan artistieke innovatie en structurele transformatie van de sector, met als doel de culturele, maatschappelijke en educatieve waarde van immersieve media te vergroten.

Bekijk hier welke partijen bij dit consortium betrokken zijn.

vervolg

Een honorering in ronde 1A leidt niet automatisch tot honorering in ronde 1B. De vijf geselecteerde consortia van aanvraagronde 1A krijgen binnenkort een uitnodiging om hun aanvraag voor 1B in te sturen om in aanmerking te komen voor een subsidie van maximaal € 1,3 miljoen per consortium.

De eerstvolgende aanvraagmogelijkheid voor nieuwe aanvragers, of aanvragers die niet geselecteerd zijn in 2025, is ronde 2A, die in het eerste kwartaal van 2026 van start zal gaan. Ook verwijzen we deze partijen graag door naar CIIIC voor het verkennen van meer mogelijkheden voor de ontwikkeling van hun plannen.

over CIIIC

De Regeling Artistic & Design Research for Immersive Experiences is onderdeel van Creative Industries Immersive Impact Coalition (CIIIC). CIIIC is het Nationaal Groeifonds-programma van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) waarmee Nederland internationaal koploper wil worden op het gebied van Immersive Experiences (IX). Met een investering van € 200 miljoen werkt CIIIC aan innovatie, kennisontwikkeling, ondernemerschap en maatschappelijke impact. Binnen CIIIC werken creatieve professionals, kennisinstellingen, bedrijven en overheden samen aan de toekomst van de digitale en fysieke wereld. Het borgen van publieke waarden wordt bij alle activiteiten als essentieel gezien. De uitvoeringspartners van CIIIC zijn Regieorgaan SIA (NWO), RVO, TNO en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Meer informatie: www.ciiic.nl.

vragen?

De komende tijd zullen we je via onze website, social media en nieuwsbrieven op de hoogte houden over deze regeling en het programma. Specifieke vragen over de Regeling ADRIE kan je ook mailen naar ADRIE@stimuleringsfonds.nl.