Stimuleringsfonds

Met de Open Oproep Over grenzen wil het Stimuleringsfonds bijdragen aan een nieuw perspectief op onze grensgebieden. Door ontwerpend onderzoek worden verschillende dimensies van grenzen onderzocht: van fysieke en landschappelijke grenzen tot bestuurlijke scheidslijnen en sociale barrières. Het doel is om urgente opgaven grensoverstijgend en in gezamenlijkheid aan te pakken. De geselecteerde projecten laten zien hoe grenzen op verschillende manieren kunnen worden benaderd en getransformeerd.

17 februari 2025

algemene indruk: infrastructuur, ecologie en verbinding

In de geselecteerde projecten valt op dat grenzen steeds vaker worden gezien als kans voor verbinding en vernieuwing, in plaats van als barrière. In de selectie vielen drie thema's op: infrastructurele verbindingen, ecologische systemen en sociale netwerken. De makers kijken in hun projecten verder dan de traditionele administratieve grenzen op de kaart. De Drinkbare IJssel van Ideate laat bijvoorbeeld zien hoe een rivier zowel een natuurlijke grens als een verbindend element kan zijn. Het project onderzoekt hoe deze waterloop verschillende gemeenschappen en systemen kan samenbrengen. De onderzoekers richten zich zowel op fysieke grenzen, grenzen in ons denken als grenzen tussen systemen. Beyond Borders kiest een meer theoretische benadering en herinterpreteert de Nederlandse grens als een dynamische zone van 'borderscapes', waar verschillende netwerken en relaties elkaar overlappen. Via datacollecties, interviews en veldonderzoek worden deze grensoverschrijdende dynamieken in kaart gebracht en vertaald naar innovatieve visualisaties.

natuurherstel voorbij grenzen

MUST wil met Rewilding De Doggersbank door verbeeldingskracht het ecologische hart van de Noordzee herstellen. Dit is belangrijk voor zowel het zeeleven als voor de kustgemeenschappen. Het project gebruikt cartografische verbeeldingskracht om vier soorten grenzen te onderzoeken: bestuurlijk, fysiek, menselijke representatie en tijd. In drie stappen ontwikkelt MUST teken- en analysetechnieken. Deze technieken helpen bij het publieke debat over de toekomst van de Doggersbank. Ze laten zien hoe het gebied er nu uitziet en wat er mogelijk is. In de vervolgfase worden de technieken gebruikt om concrete stappen te kunnen zetten in het rewilding-proces.

sociale ontmoeting in transitruimtes

Voor TRUCK STOP BORDER PROJECT onderzoekt Studio ilinx met import.export Architecture mogelijke toekomsten voor truck stops aan de Nederlandse grens. Ze zien deze plekken niet alleen als logistieke punten, maar als sociale ontmoetingsplaatsen. Hier moet ook ruimte zijn voor zorg en welzijn. Het project begint met onderzoek naar de rol van truck stops in het grotere plaatje. Daarna zoomen ze in op drie locaties: Hazeldonk en Meer (NL-BE), Mol (BE) en Dinkelland (NL-DE). Ze verkennen hoe deze plekken de ontwikkeling van grensgebieden kunnen stimuleren. Alle bevindingen komen in een publicatie die kijkt naar verschillende schaalniveaus: van het grote Europese netwerk tot het dagelijks leven van de trucker.

architectuur en menselijke waardigheid

Italië heeft een overeenkomst met Albanië over migratie en asiel. In Architectures of Fictionalized Hospitality onderzoekt millonaliu wat dit betekent voor de rol van architectuur als het gaat over de opvang van migranten en vluchtelingen. Het onderzoek stelt fundamentele vragen bij hoe architectuur wordt ingezet als instrument van een onrechtvaardig migratiesysteem. De inherent inhumane aard van het huidige migratie- en opvangsysteem wordt ter discussie gesteld, evenals de medeplichtige rol die de architectuur als discipline hierin speelt. Voor het onderzoek wordt gebruik gemaakt van ruimtelijke analyse, locatieobservaties, betrokkenheid van de gemeenschap en evaluaties van het EU-grensbeleid en de implicaties die dit heeft voor Nederland. Zo wordt deze vorm van grensbeheer en de rol van architectuur hierbij ter discussie gesteld om uiteindelijk te komen tot een gastvrijer migratie- en opvangsysteem.

Bekijk alle geselecteerde projecten in het toekenningenarchief.

cijfers

Van de 25 behandelde aanvragen werden er 15 gehonoreerd. Het honoreringspercentage komt daarmee op 60%. Het totale beschikbare budget van € 510.000 is vrijwel geheel besteed met een totaalbedrag van € 508.570 aan gehonoreerde projecten.

vervolg

De geselecteerde projecten gaan in januari 2025 van start met de ontwikkelfase, die loopt tot en met september 2025. In deze periode wordt gewerkt aan het ontwerpend onderzoek en nieuwe werkwijzen, inzichten en ontwerpvoorstellen. Het Stimuleringsfonds organiseert gedurende deze fase intervisie- en kennisdelingsbijeenkomsten. Na de ontwikkelfase kunnen projecten een vervolgaanvraag doen voor maximaal € 44.000 om door te werken aan de behaalde resultaten tot en met september 2026.

Beeld bovenaan: Noordzee, co-existeren in de mens-oester-zones – Ester van de Wiel + Joost Adriaanse