12 okt '10
De woning en het gesticht
Symposium i.s.m. Fonds Psychische Gezondheid
Op zoek naar de ontbrekende schakel in de relatie tussen architectuur en psychiatrie.
Datum: vrijdag 12 november
Centrale vragen:
• Wat is de relatie tussen wonen en zorg: kan de psychiatrische patiënt gescheiden worden van zijn ziekte?
• Wat betekent wonen voor de psychiatrische patiënt?
• Hoe om te gaan met het voormalige zorgerfgoed versus nieuwbouw?
• Hoe verhoudt zich de ontwikkeling van reguliere (luxe)woningen tot de huisvesting van patiënten en het bijzondere karakter van de terreinen?
Tijdens het symposium richten we ons op de architectuur (tevens interieur) en het landschap van drie instellingsterreinen en de beleving van de patiënt. Per case belichten we de psychiatrische zorg in relatie tot het wonen, door steeds een opdrachtgever/psychiater en daarna de architect aan het woord te laten. Vervolgens krijgt een co-referent gelegenheid om kritische vragen te stellen. Dit mondt uit in een debat met de zaal. Gedurende de middag werken we toe naar een onderzoeksagenda.
Programma
10.30 uur Rondleiding op het terrein Den Dolder voor een kleine groep geïnteresseerden (max. 25 personen)
12.30 uur Lunch in de kapel bij het Sanatorium te Zeist
13.00 uur Opening door gespreksleider: Ronald Gorter, directeur Fonds Psychische Gezondheid
13.05 uur Welkom door Richard Janssen, lid Raad van Bestuur Altrecht
13.15 uur Presentatie Nikolaas Vande Keere van UR architects
Het ontwerpend onderzoek De psychiatrische instelling ontmanteld en toelichting van de drie cases.
13.35 uur Case 1: Psychiatrisch Centrum Bloemendaal, Den Haag
Wat betekent wonen voor de psychiatrische patiënt?
• toegespitst op het cliëntenperspectief
• integratie: wonen tussen patiënten, maar ook in een woonwijk met andere mensen
• invloed van familie-initiatieven zoals kleinschalige woonprojecten
Jos van Nieuwkoop, directeur vastgoed Parnassia Bavo Groep, over het functioneren van het terrein, herbestemming en ontwikkeling
Terry van de Heide, architect. Heeft een ontwerpend onderzoek verricht naar de mogelijkheden van huisvesting voor dak- en thuislozen in Nederland, is de architect van een FPA (Forensisch Psychiatrische Afdeling) in Den Haag en van een sportaccommodatie, beide in opdracht van Parnassia Bavo Groep.
Co-referent: Bert Stavenuiter, directeur van Ypsilon (cliënten- en familieperspectief). Stichting Ypsilon is de vereniging van familieleden en betrokkenen van mensen met schizofrenie of een psychose, heeft ook een Expertisecentrum Wonen.
Debat met zaal
14.20 uur Case 2: Servaashof, Venray
Wat is de rol van het landschap bij zorgarchitectuur?
• sterke segregatie in organisatie terrein
• rol van het landschap: kijkgroen versus gebruik door patiënten
• is dit een juiste aanpak? (gedacht vanuit beheersaanpak)
Bureau B+B stedebouw en landschapsarchitectuur. Over het concept en de inrichting van dit terrein, functioneren en herontwikkeling
Architect Martien van Goor (Greiner Van Goor Huijten Architecten), ontwerpers van nieuwbouw 300 plaatsen
Co-referent: Bas Römgens (woon)zorg ambassadeur bij VenhoevenCS architecture + urbanism. VenhoevenCS werkt momenteel voor GGNet aan masterplannen voor psychiatrische voorzieningen in Apeldoorn en Warnsveld.
Debat met zaal
15.05 uur pauze
15.15 uur Case 3: Willem Arntsz Hoeve, Den Dolder
Hoe ga je om met het bestaande erfgoed en/of de erfenis van de bouwjaren 70/80/90?
• project Dolderse Hille, samenwerking met woningcorporatie Seyster Veste
• herbestemming
• dorpskern in plaats van zorgkern, gemengd programma
Mariken Govaert, directeur vastgoed Altrecht, bespreekt haar opvatting over architectuur en psychiatrie. Over concepten, gebouw, stromingen
Don Murphy van VMX architecten. Over hun ervaringen met het ontwerpen voor psychiatrische patiënten, in het bijzonder op landelijke locaties
Co-referent: Durk Kooistra, lid Raad van bestuur ’s Heeren Loo en zelf opdrachtgever
Debat met zaal
16.00 uur Slotdebat:
Conclusies en formuleren onderzoeksagenda
16.45 uur Borrel
Locatie: Altrecht, in de voormalige kapel bij het Christelijk Sanatorium te Zeist (max. 105 mensen)
Aanmelden:
sfa@architectuurfonds.nl o.v.v. De woning en het gesticht.
Aanmelden rondleiding:
sfa@architectuurfonds.nl o.v.v. rondleiding Den Dolder. Er kunnen maximaal 25 personen mee, dus reageer snel bij interesse.
Meer informatie naar aanleiding van dit onderwerp leest u in het essay van UR Architects wat als pdf is bijgevoegd op deze pagina.
Het ontwerpend onderzoek De psychiatrische instelling ontmanteld van UR architects is tot stand gekomen met een bijdrage van het Stimuleringsfonds voor Architectuur, het Fonds Psychische Gezondheid, EFL-stichting, Twijnstra Gudde en Centrum Zorg en Bouw/TNO.
In België wordt naar aanleiding van hetzelfde onderzoek van UR architects op 25 november in Museum Dr. Guislain te Gent de studiedag Het huis van de psychiatrie georganiseerd. Het huis van de psychiatrie zoekt naar nieuwe raakpunten tussen architectuur en geestelijke gezondheidszorg en de betekenis ervan in de 21ste eeuw.
